Logo Midrasza


  ZAPYTAJ RABINA

          Czy Żyd musi w co¶ wierzyć?
        Czy istnieje jakie¶ credo, któremu Żyd powinien być wierny?

        Przede wszystkim Żyd powinien wierzyć w samego siebie. Powinien wierzyć w ¶więto¶ć własnej duszy, w ogóle w to, że ma on duszę, która może nakłonić ciało do tego, by wypełniało micwot, przykazania. Je¶li za¶ idzie o credo, artykuły wiary czy co¶, co w Ko¶ciele katolickim na przykład zwie się katechizmem - w tym sensie nie, Żyd nie musi wierzyć. Miałem kiedy¶ dyskusję ze znanym rabinem, dotyczącą kwestii, czy konwertyta musi wierzyć w Boga. Musi on wypełniać wszystkie przykazania, ale czy musi wierzyć? Z dyskusji wynikało, że tak, powinien wierzyć, że Bóg istnieje, ale to trochę inna sprawa. Judaizm nie ma katechizmu. To prawda, istnieje Trzyna¶cie Artykułów Wiary, które skodyfikował Majmonides. Stało się to jednak kilka tysięcy lat po tym, jak Żydzi zaczęli wierzyć w to, co Majmonides spisał. One rzeczywi¶cie stanowią pewną sumę tego, w co Żyd powinien wierzyć. Czy jednak musi? Żydzi wierzą w rozmaite rzeczy.

        Brak katechizmu nie oznacza, że Żydzi w nic nie wierzą. Je¶li mówimy jednak o credo, musimy mieć na uwadze rodzaj społecznego kontraktu, któremu credo rzeczywi¶cie służy. W przypadku społeczno¶ci bowiem tym, co ją utrzymuje razem, jest albo system wierzeń wspólnych dla wszystkich członków, albo takiż rytuał. Je¶li jest to system wierzeń, credo, wszyscy mamy obowiązek wierzyć w to samo, ale możemy zachowywać się na różne sposoby. Jednocze¶nie tracimy wolno¶ć wiary, gdyż wolno nam wierzyć w Boga tylko w jeden, ¶ci¶le okre¶lony sposób.

        W judaizmie jest odwrotnie: to micwot wiążą nas razem, w tym te wyrażające się poprzez rytuał. Szabat, kaszrut, zasada, by nie kra¶ć, by nie obmawiać. Wiara w ¶cisłym sensie pozostawiona jest każdemu z osobna. Na koniec faktycznie mówimy, iż Żyd powinien wierzyć w Boga. W jaki sposób winien to czynić - tego judaizm nie mówi. Owszem, istnieją pewne akceptowane prawdy, które Żyd winien uznawać. Jedno¶ć Boga, to, że jest On Stwórcą. Je¶li kto¶ wierzy w wielu bogów, popełnia grzech, gdyż jest powiedziane, że ma wierzyć w jednego Boga. Ale to, czy ten Bóg jest bardziej transcendentny, czy bardziej immanentny, bardziej racjonalny, czy bardziej mistyczny - to już prywatna sprawa, zgodnie z inną zasadą Majmonidesa, że Boga opisujemy przez to, czym Bóg nie jest. Inna zupełnie rzecz, że nie ma w naszej tradycji choćby jednego rabina, którego nauki byłyby w stu procentach akceptowane.

Zawsze jest co¶, co tradycja odrzuca. To być może najbardziej frustrujący aspekt judaizmu.

Michael Schudrich





 (C) Midrasz 1998 - 2001. Wszelkie prawa zastrzeżone.